Հանու'ն սոցիալական հեղափոխության

Մենք շարունակում ենք մեր հոտվածների շարքը նվիրված ԽՍՀՄ-ում հայրիշխանության և կանանց ճնշման մասին: Այս հոտվածում մենք փորձել ենք վերլուծել ԽՍՀՄ-ում անցուցքի(աբորտ) և մայրության թեմայի վերաբերյալ կանանց ինքնուրույն որոշման հարցը:

Բուրժուական պետությունը, որպես իդեալական միահամուռ կապիտալիստ, ձգտում է շատ կամ քիչ չափով վերահսկել իր քաղաքացիների բիոսոցիալ վերարտադրությունը: Որպես կանոն, նման վերահսկումը տեղի է ունենում այսպես կոչված ընտանեկան քաղաքականության սահմաններում: Ի շահ այդ պետական վերահսկողության շատ երկրներում մինչև օրս սահմանափակ է կանանց անհատական ազատությունը ինքնուրույն որոշում կայացնելու մայրության և չպլանավորած հղիության հարցի վերաբերյալ: Նման դեպքերում գործի է դրվում ռեպրեսիվ օրենքը:

Պետկապիտալիստական ռեակցիան սկզբում նույնպես օրինականացրեց անցուցքը: Բայց առավելապես արական կուսակցական պետական բյուրոկրատիան նայում էր այդ օրինականացմանը, հավանաբար, որպես սոցիալական կարիքների պատասխան, այլ ոչ թե որպես կանանց հիմնարար իրավունք, որպեսզի իրենք ընդունեն որոշումները մայրության հարցի վերաբերյալ: «Բանվորագյուղացիական կառավարությունը հաշվի է առնում այս երևույթի ամբողջ չարիքը կոլեկտիվի համար: Բնակչության աշխատող զանգվածների միջև անցուցքի դեմ ագիտացիայի օգնությամբ նա պայքարում է այս չարիքի դեմ ներդնելով սոցիալիստական համակարգը և լայնորեն իրականացնում Մոր և Մանկան Պաշտպանության սկզբունքները, կանխատեսում է այդ երևույթի աստիճանաբար անհետացումը (Առողջապահության Ժողովրդական Կոմիսարիատի, 18 նոյեմբերի 1920թ. Որոշում)»:

Ճնշող մեծամասնությամբ մանրբուրժուական բժիշկտղամարդիկ պատմում էին պրոլետարական և գյուղացի կանանց, ինչն է լավ նրանց համար և ինչն է վատ: Կանանց պահանջի վրա, մայրության վերաբերյալ ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու, իհարկե ոչ ոք ուշադրություն չեր դարձնում: Շատ բժիշկներ գտնում էին, որ ացուցքի օրինական իրավունքը օգտագործել, կանայք կարող էին միայն սոցիալական կարիքի դեպքերում: Որպես տղամարդ նրանք հաստատ գիտեին, թե որքան հրաշալի է մայր լինել՝ «Հազվադեպ, բայց երբեմն անպարկեշտ մայրերից կարելի է լսել. «Ի՞նչ, ես պետք է երեխա ունենամ: Ես չեմ ուզում իմ շուրջ երեխաերի մի ամբողջ կույտ (Ս.Ա. Պրոկլիտով, Ի՞նչ պետք է իմանա գյուղացի կինը ացուցքի մասին, 1927թ.)»: Երբեմն, կանանցից նույնպես կարող էր լսվել փաստարկ՝ «Ես սովորում եմ կոնսերվատորիայում: Ես չեմ կարող հիմա երեխա դաստիարակել: Բոլորին հայտնի է վերջի հետհեղափախական 3 տարիների ռուս կանանց պատմությունը, որը հաստատում է, որ հայտնի կին երաժիշտները իվիճակի էին համատեղել իրենց հանրային ելույթները երեխաների դաստիարակության հետ: Նրանք, ընդհակառակը, քաղում էին այդ խնդրից ուժ և ոգեշնչում, որպեսզի շարունակեն իրենց ստեղծագործական գործունեությունը («Վասիլևսկիներ Ա. և Մ., Մանկաբարձուհի Լոպուխինայի դատավարությունը, որի ացուցքի վիրահատման հետևանքով մահացել էր մի կին, Տվեր 1923թ.): Որպես արդյունք, ացուցքից հետո տառապանքերն ու հիվանդությունները այդ սպիտակ հագուստով պարոնները ընդունում էին որպես պատիժ կանանց համար՝ «Բնությունը դաժան վրեժ է առնում նրանց, որոնք փորձում են կանխել մայրական բնազդը... Կանայք շատ բարձր գին են վճարում իրենց թեթևամտության համար»:

Որպես այս ամենի արդյունք, Ստալինը 1936թ. կրկին վերացրեց ացուցքի օրինականացման օրենքը և մտցրեց քրեական պատիժ: Տրոցկին իր գրքում՝ «Դավաճանած հեղափոխությունը», խիստ քննադատեց այդ քայլը. «Ահա այստեղ գերագույն խորհրդային դատավորը հայտարարում է մեզ, որ մի երկրում, որտեղ «ուրախ է ապրել», ացուցքն պետք է պատժվի բանտով, ինչպես և կապիտալիստական երկրներում, որտեղ ապրելը տխուր է: Նախորոք պարզ է, որ ինչպես ԽՍՀՄ-ում, այնպես էլ Արևմուտքում, բանտապետի ձեռքը հիմնականում կնկնեն բանվորուհիները, սպասավորուհիները, գյուղացիները, որոնց համար դժվար կլինի թաքցնել այն: Ինչ վերաբերվում է «մեր կանանց», որոնք ներկայացնում են իրենց պահանջները նուրբ օծանելիքների և այլ գեղեցիկ բաների վրա, ապա նրանք առաջվա պես կանեն այն, ինչ համարում են անհրաժեշտ, հենց բարյացակամ արդարադատության քթի տակ (Լեվ Տրոցկի՝ Դավաճանած հեղափոխություն, Ի՞նչ է ԽՍՀՄ-ը և ուր է նա գնում)»:

Մենք շարունակում ենք մեր հրապարակումների շարքը,որը նվիրված է ռուսական հեղափոխությանը: Փետրվարյան հեղափոխության հոտվածի առաջին մասում մենք փորձել ենք ստեղծել իրադարձությունների ժամանակագրությունը և ցույց տալ, որ Փետրվարյան հեղափոխությունը բանվորական ինքնկազմակերպված պրոլետարական զանգվածների ձեռքի գործն է, իսկ այսպես կոչված «պրոլետարիատի քաղաքական ավանգարդը» այդ հզոր հեղափոխական գործընթացի ժամանակ գտնվում էր իրադարձությունների հետևում:

1916թ. հոկտեմբերից մինչև 1917թ. փետրվարը պրոլետարական դասակարգային պայքարը այն ժամանակվա ռուսական մայրաքաղաքում աճում էր: Փետրվարի 23-ը, ըստ հին տոմարի, Ռուսաստանում մարտի 8-էր՝ Կանանց միջազգային օրը: Մի օր, որը դեռևս այն ժամանակ պարզապես մեռած արարողակարգ չեր, ինչպես այսօր, այլ աշխարհի շատ մասերում պրոլետարական կանանց իրենց սոցիալական կարիքների համար պայքարի օր, թեկուզ և ինստիտուցիոնալիզացված բանվորական շարժման վերահսկողություն ներքո, այսինք՝ Սոցիալ դեմոկրատական կուսակցությունների և արհեստակցական միությունների: Դա այդպես էր ցարական Ռուսաստանում: Պրոլետար կանանց պայքարը վերջին կայծներ, որն հրկիզեց ռուսական հեղափոխությունը: Սոցիալ դեմոկրատական շրջանակներում ինչպես մենշևիկների այնպեսել բոլշևիկների թռուցիկներում, ճառերում, ժողովներում իպատիվ Կանանց միջազգային օրվա, գործադուլների և առավել ևս հեղափոխություն սկսելու հարց դրված չկար: Սակայն, ինչպես դա հաճախ տեղի էր ունեցել և տեղի է ունենում միջազգային դասակարգային մարտերի պատմությունում, այսպես կոչված «պրոլետարիատի քաղաքական ավանգարդը» ըստ էության իրենից ներկայացնում է նրա վերջապահ(արիերգարդ) և արգելակ:

1917թ. փետրվարի 23-ն, Պետրոգրադի մանածագործուհիներին չեր հերիքում կուսակցական կարգապահություն և նրանք սկսեցին գործադուլ: Նրանք ուղարկեցին պատվիրակություն մետաղագործներին, որպեսզի ներգրավեն նրանց այդ պայքարի մեջ: Բոլշևիկները, որոնք իսկզբանե մերժեցին գործադուլը, որպեսզի չկորցնեն պրոլետարիատի սոցիալական պայքարի քաղաքական հսկողությունը, փորձեցին կանգնելով շարժման գլուխը, դանդաղեցնել այն: Հաջորդ օրը մանածագործուհիների գործադուլը վերածվեց համաքաղաքային գործադուլի:

Փետրվարյան հեղափոխության հոտվածի երկրորդ մասի մեր վերլուծությունը, այն պահին առկա հեղափոխության հաղթանակի սուբյեկտիվ և օբյեկտիվ պայմանների մասին է: Հոտվածում խիստ քննադատում է գնում մանրբուրժուական պատրանքների (իլյուզիա) մանր գյուղացիական տնտեսության հետհեղափոխական Ռուսաստանի և ինքնակառավարման գաղափարախոսության վրա: Հոտվածում քննադատվում է նաև խորհրդային համակարգը, որպես բանվորական խորհրդարանի մոդել, որոնք, ըստ էության, վերահսկվում էին պրոֆեսիոնալ քաղաքական գործիչների կողմից:

Փետրվարի հեղափոխությունը 1917թ.՝ պրոլետարական դասակարգային պայքարի ինքնակազմակերպվածության բարձրագույն աստիճանի դասական օրինակ էր: Պետրոգրադի պրոլետարիատը սկսեց պայքարել և քանդեց փտած ցարական ռեժիմը: Ոչ մի կուսակցություն և ոչ մի արհեստակցական միություն այդ վիթխարի զանգվածային պայքարի կոչ չարեց: Այն ժամանակվա Ռուսաստանի մայրաքաղաքի պրոլետարիզացված մարդիկ ցույց տվեցին անմիջական սոցիալական ինքնակազմակերպման հիանալի օրինակ, որտեղ ուղղակի անմիջական ազդեցությունը և այդ ազդեցության կազմակերպումը համնկնում էին: Ուղղակի անմիջական ակցիաներ սկսելուց առաջ չեին կազմակերպվում ոչ մի ժողովրդավարական քվեարկություներ: Հենց այդ ակցիան էլ հանդիսանում էր որպես քվեարկություն: Բոլոր մանր/խոշորբուրժուական քաղքենիները, ներառյալ կուսակցական մարքսիստների մեծ մասը այդ գործողություններում կարող են տեսնել միայն պրոլետարիատի «ինքնաբերականություն», այլ ոչ թե պայքարող պրոլետարիատի ուղղակի սոցիալական ինքնակազմակերպություն:

Պետրոգրադի պրոլետարիատի ուղղակի գործողությունում իր շատ կարևոր դերը խաղաց մի համեմատաբար փոքր խավ, ամբողջ սոցիալ հեղափոխական բանվորների դասակարքի վերաբերյալ, որը միաժամանակ պատկանում էր ինչպես մարքսիզմի պրոլետարական թևին, այնպես էլ անարխիզմի: Այդ սոցիալ հեղափոխական բանվորների խավը ոգեշնչում էր իր դասակարքի մեծամասնությանը և այդ գործողությանը հաղորդ ուղղվածություն և առաջարկում ուղեցույցներ:

Հոկտեմբերյան հեղափոխության 95 ամյակի կապակցությամբ, մենք թողարկում ենք մի շարք հրատարակություններ այս կարևոր իրադարձության մասին դասակարգային պայքարի պատմությունում: Մի շարք հոտվածներում, մենք կփորձենք ԽՍՀՄ-ի դասակարգային բնույթին և բոլշևիզմին տալ սոցիալ հեղափոխական քննադատություն: Մենք նույնպես կանենք Խորհրդային Միությունում և Խորհրդային իմպերիալիզմում կանանց բռնությունների մատերիալիստական վերլուծություն:

Մինչև 1917թ. հեղափոխությունը Ռուսաստանը հիմնականում դեռ ագրարային երկիր էր, որտեղ կապիտալիստական ​​ինդուստրիալիզացիան նոր սկսվում էր: Ռուսաստանի գյուղատնտեսությունում մինչև 1917թ դեռ գերակշռում էր ֆեոդալիզմը, որոշ կապիտալիզմի հայտանիշներով: Ռուսական հասարակությունից ձևավորվում էր ռուսական պետությունը, որն իրենից ներկայացնում էր ասիական բռնապետության ու եվրոպական միապետության միապետության խառնուրդ, և հիմնված էր երկու իշխող դասակարգերի՝ ազնվականության և բուրժուազիայի: Տնտեսապես պետությունն հիմնվում էր քանակապես և որակապես թույլ բուրժուազիայի վրա, իսկ քաղաքականապես հողատերերի և կալվածատերերի վրա: Ռուսական բուրժուազիան և նրան սպասարկող քաղաքական աշխատակազմը, թեև գտնվում էր ընդդիմությունում ցարիզմի ներքո, միաժամանակ գոյություն էր պաշտպանում պետության և պետական ​​պատվերների հաշվին:

Բոլշևիկներին հաջողվեց երկրորդ փորձից սրբել Ժամանակավոր կառավարությունը, քանի որ Ռուսաստանի բուրժուազիան, մենշևիկների հետ միասին թույլ էին, որպեսզի կարողանան հաղթեն, ինչպես ցարական ռեակցիային, այնպես էլ պրոլետարիատի և գյուղացիության սոցիալական դժգոհությունները: Այսպիսով բոլշևիկները արեցին այն, ինչը բուրժուազիան և նրանց սպասարկող աշխատակազմը իվիճակի չեին իրականացնելու: Նրանք սոցիալական դեմագոգիայի միջոցով և բռնությունով դադարեցրին ռուսական հեղափոխությունը:

Բոլշևիկների սոցիալական դեմագոգիան բաղկացած էր նրանց մարքսիստական ​​գաղափարախոսությունից, ինչով նրանք մոլորության մեջ էին գցում իրենց և համաշխարհային պրոլետարիատին: Նույնիսկ, եթե նրանք իրենց չեին անվանում սոցիալական դեմոկրատներ այլ «կոմունիստներ», նրանք միևնույնն է մնում էին ծայրահեղական ​​սոցիալ դեմոկրատներ,  մանր բուրժուական քաղաքական գործիչներ, որոնք իշխանության գրավման միջոցով դարձան պրոլետարիատի օբյեկտիվ թշնամիներ:

Նման «հեղափոխությունները», որտեղ մանր բուրժուական ծայրահեղականները տապալում են բուրժուազիայի քաղաքական աշխատակազմի իշխանքությունը, կապիտալիստական ​​երկրներում հնարավոր չէր: Այնտեղ կան երկու հիմնական բուրժուական հասարակության դասակարգեր, քանի որ բուրժուազիան և պրոլետարիատը լիովին զարգացած էին, և համապատասխանաբար մանր բուրժուական ծայրահեղականների համար իշխանության վակուում գոյություն չուներ: Միայն արևմուտքում կարող էր զարգանալ իրական սոցիալական հեղափոխություն, քանի որ մանր բուրժուական «Կոմունիստական» կուսակցությունների կողմից իշխանության գրավումը հնարավոր չեր: Հենց այդ իշխանության գրավման տակտիկան էր դրված արդյունաբերական երկրների բաժինների առջև «Կոմունիստական» ինտերնացիոնալի, որը կառավարվում էր Մոսկվայից: Գերմանիայի Կոմունիստական Կուսակցություն (ԳԿԿ) Գերմանիայում իշխանության գրավելու բոլոր փորձերը  հետպատերազմյան ճգնաժամից 1918-1923 տարիներից հետո խեղճորեն ձախողվեց: ԳԿԿ-ն անճարակորեն տատանվում էր սոցիալական ռեֆորմիզմի և պուտչիզմի միջև:( Collapse )